Eklemli Dafo Nedir?

Eklemli dafo, ayağı ve ayak bileğini belirli bir hizada desteklerken ayak bileği ekleminin kontrollü hareket etmesine izin veren kişiye özel dinamik ayak ve ayak bileği ortezidir. Genellikle çocuklarda ayak bileği kontrolünü desteklemek, yürüme sırasında ayağın konumunu düzenlemek ve eklem hareketini tamamen engellemeden stabilite sağlamak amacıyla kullanılabilir.

Sabit modeller ayak bileğini daha sınırlı bir pozisyonda tutarken eklemli sistemlerde mekanik hareket noktaları bulunur. Bu yapı, kullanıcının ihtiyacına göre ayağın yukarı doğru hareket etmesine izin verebilirken aşağı yönlü hareketi sınırlayabilir. Hangi hareketlerin serbest bırakılacağı veya engelleneceği çocuğun kas gücü, eklem hareket açıklığı, yürüme biçimi ve diz kontrolü değerlendirilerek belirlenmelidir.

Her çocuk için aynı tasarım uygun değildir. Ayak bileği hareketine izin verilmesi bazı kullanıcılarda yürüyüşü kolaylaştırabilirken ciddi kas kısalığı, kontrolsüz diz hareketi veya belirgin deformite bulunan kişilerde daha fazla stabilizasyon gerekebilir. Bu nedenle kullanım kararı yalnızca ürün adına göre değil, ayrıntılı hekim değerlendirme sonucunda verilmelidir.

Eklemli Dafo Nasıl Çalışır?

Eklemli dafo, alt bacağı ve ayağı çevreleyen iki ana bölümün ayak bileği seviyesindeki mekanik eklemlerle birbirine bağlanması sayesinde çalışır. Bu bağlantılar, ayak bileğinin belirlenen yönlerde hareket etmesine izin verirken istenmeyen hareketleri sınırlandırabilir.

Yürüme sırasında ayağın yere temas etmesi, gövdenin ayak üzerinden ilerlemesi ve ayağın yerden ayrılması için ayak bileğinde belirli miktarda harekete ihtiyaç vardır. Eklemli tasarım, uygun hastalarda bu doğal ilerlemeyi desteklemeyi amaçlar. Mekanik eklemin hareket sınırı kullanıcının ihtiyacına göre ayarlanabilir veya tasarım aşamasında belirlenebilir.

Örneğin ayak bileğinin yukarı doğru hareketine izin verilirken aşırı aşağı yönlü hareketi engelleyen bir sistem tercih edilebilir. Böylece parmak ucunda yürüme eğilimi azaltılmaya çalışılırken kaval kemiğinin öne doğru ilerlemesi korunabilir. Ancak sistemin etkisi yalnızca eklem parçasına değil; plastiğin sertliğine, taban tasarımına, baldır bölümünün yüksekliğine ve ayakkabı uyumuna da bağlıdır.

Eklemli Dafo Ne İşe Yarar?

Eklemli dafo, ayağın istenmeyen pozisyonlara gitmesini sınırlandırırken ayak bileğinin kontrollü hareketini korumaya yardımcı olabilir.

Başlıca kullanım amaçları şunlardır:

• Ayak ve ayak bileği hizasını desteklemek
• Topuğun ortez içerisinde doğru konumda kalmasına yardımcı olmak
• Aşırı parmak ucu basmayı sınırlandırmak
• Ayağın aşağı doğru kontrolsüz hareketini azaltmak
• Ayağın yere daha düzenli temas etmesini desteklemek
• Yürüyüş sırasında kaval kemiğinin öne ilerlemesine izin vermek
• Ayak bileği hareketini tamamen kilitlemeden stabilite sağlamak
• Salınım sırasında ayak ucunun yere takılmasını azaltmaya yardımcı olmak
• Diz ve kalça hareketlerinin daha kontrollü gerçekleşmesini desteklemek
• Kas ve eklemlerin uygun pozisyonda korunmasına katkı sağlamak
• Ayakta durma ve yürüme sırasında dengeyi desteklemek
• Çocuğun günlük hareketlere daha güvenli katılmasına yardımcı olmak

Çocuklarda kullanılan ayak ve ayak bileği ortezlerinin ayağın konumunu düzenlemek, kas uzunluğunu korumak ve ayakta durma ile yürümeyi desteklemek amacıyla reçete edilebildiği belirtilmektedir.

Eklemli Dafo İle Sabit Dafo Arasındaki Fark Nedir?

Eklemli dafo, ayak bileğinde belirli ölçüde harekete izin verirken sabit model ayak bileğini daha kontrollü ve sınırlı bir konumda tutar.

İki tasarım arasındaki temel farklılıklar şöyledir:

Sabit modelin daha güçlü olması her kullanıcı için daha iyi olduğu anlamına gelmez. Aynı şekilde hareketli tasarımın daha doğal görünmesi de her kişi için uygun olduğunu göstermez. Ortez seçimi, yürüyüş analizi ve fiziksel ve hekim değerlendirme sonucunda yapılmalıdır.

Eklemli Dafo Kimler İçin Uygundur?

Eklemli dafo, ayak bileğinde kontrollü harekete ihtiyaç duyan ve eklem hareketinden işlevsel olarak yararlanabilecek çocuklarda değerlendirilebilir.

Aşağıdaki durumlarda tercih edilmesi düşünülebilir:

• Ayak bileğini yukarı kaldıran kaslarda güçsüzlük
• Yürürken ayak ucunun yere takılması
• Hafif veya orta seviyede parmak ucunda yürüme
• Aşırı plantar fleksiyon eğilimi
• Ayak ve topuk hizasında kontrol ihtiyacı
• Yeterli diz stabilitesinin bulunması
• Ayak bileği hareket açıklığının korunmuş olması
• Kaval kemiğinin öne ilerlemesine ihtiyaç duyulması
• Sabit ortezle gereğinden fazla hareket kısıtlanması
• Nörolojik nedenlere bağlı yürüme bozuklukları
• Serebral palsiye bağlı belirli yürüyüş paternleri
• Kas tonusu farklılıkları
• Doğuştan gelişen bazı ayak ve ayak bileği problemleri

Eklemli afo tasarımları; dorsifleksiyon güçsüzlüğü, parmak ucunda yürüme ve plantar fleksiyona bağlı diz hiperekstansiyonu gibi belirli durumlarda önerilebilmektedir. Bununla birlikte dizde belirgin fleksiyon instabilitesi bulunması bazı eklemli sistemlerin uygunluğunu azaltabilir.

Eklemli Dafo Hangi Durumlarda Uygun Olmayabilir?

Eklemli dafo, ayak bileği hareketine izin verilmesinin yürüyüşü veya eklem kontrolünü olumsuz etkileyebileceği durumlarda uygun olmayabilir.

Dikkatle değerlendirilmesi gereken durumlar şunlardır:

• Ayak bileğinde ileri düzey hareket kısıtlılığı
• Sabit deformite bulunması
• Belirgin kas veya tendon kısalığı
• Ciddi diz instabilitesi
• Dizde kontrolsüz bükülme
• Yetersiz gövde kontrolü
• Ayak bileğinin hareket sırasında kontrol edilememesi
• Şiddetli spastisite
• Ayakta açık yara veya ciddi cilt problemi
• Ayağın ortez içerisinde güvenli biçimde hizalanamaması
• Güçlü sabitleme gerektiren deformiteler
• Mekanik eklemin güvenli kullanımını engelleyen davranışsal sorunlar

Bu durumların bulunması, hiçbir şekilde kullanılmayacağı anlamına gelmez. Ortez tasarımı farklılaştırılabilir, hareket sınırı değiştirilebilir veya sabit modele geçilebilir. Karar bireysel değerlendirmeye dayanmalıdır.

Eklemli Dafo Serebral Palside Kullanılır Mı?

Eklemli dafo, serebral palsili çocuklarda kas tonusu, eklem hareket açıklığı ve yürüyüş paterninin uygun olması durumunda hekim kontrolünde kullanılabilir.

Serebral palside ortaya çıkan hareket sorunları her çocukta aynı değildir. Bazı çocuklarda ayak bileği aşırı aşağı yönelirken bazı çocuklarda dizin kontrolsüz bükülmesi veya geriye gitmesi görülebilir. Bu nedenle ortezin eklemli olması tek başına yeterli bir tanımlama değildir. Hareketin hangi yönde sınırlandırıldığı ve ortezin ne kadar sert olduğu da önem taşır.

Araştırmalar, eklemli ayak ve ayak bileği ortezlerinin serebral palsili çocuklarda bazı postüral kontrol mekanizmalarını destekleyebileceğini göstermiştir. Ancak her denge ölçümünde aynı düzeyde iyileşme görülmemesi, uygulamanın kişiye özel seçilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

Eklemli Dafo Parmak Ucunda Yürümeyi Önler Mi?

Eklemli dafo, ayak bileğinin aşırı aşağı yönlü hareketini sınırlandıran uygun bir eklem sistemiyle parmak ucunda yürüme eğilimini azaltmaya yardımcı olabilir.

Parmak ucunda yürümenin nedeni yalnızca ayak bileği değildir. Kas kısalığı, duyu hassasiyeti, alışkanlık, kas tonusu, denge problemi ve nörolojik durumlar bu yürüyüş biçimine katkıda bulunabilir. Bu nedenle ortez tedavisi fizik tedavi, germe programları ve yürüme eğitimiyle birlikte planlanabilir.

Ayak bileği pasif olarak yukarı getirilemiyorsa yalnızca hareketli bir ortez kullanmak yeterli olmayabilir. Öncelikle kas ve eklem hareket açıklığının değerlendirilmesi gerekir.

Eklemli Dafo Ayak Bileğini Tamamen Serbest Bırakır Mı?

Eklemli dafo, ayak bileğini tamamen serbest bırakmaz. Mekanik eklemler yalnızca tasarım sırasında belirlenen hareketlere ve hareket açıklığına izin verir.

Bazı modeller yukarı yönlü harekete izin verirken aşağı yönlü hareketi durdurabilir. Bazı modellerde ise her iki yönde de sınırlı hareket sağlanabilir. Hareket sınırları gerektiğinde özel durdurucular veya ayarlanabilir eklem parçalarıyla düzenlenebilir.

Kontrolsüz hareket, ortezin amacını ortadan kaldırabilir. Bu nedenle eklemin bulunması ayağın istediği her yöne hareket edeceği anlamına gelmez.

Eklemli Dafo’nun Faydaları

Eklemli dafo kullanımının olası faydaları şunlardır:

• Ayak bileğinde kontrollü harekete izin vermesi
• Ayak ve topuk hizasını desteklemesi
• Aşırı parmak ucu basmayı sınırlandırabilmesi
• Adım sırasında kaval kemiğinin ilerlemesine yardımcı olması
• Ayak ucunun yere takılmasını azaltabilmesi
• Denge ve yürüme kontrolünü desteklemesi
• Sabit modellere göre daha doğal adım geçişi sunabilmesi

Eklemli Dafo Yürümeyi Nasıl Etkiler?

Eklemli dafo, ayağın yere temas biçimini ve vücudun ayak üzerinden ilerleme sürecini düzenleyerek yürüyüşü etkileyebilir.

Yürüyüşün ilk temas aşamasında topuğun daha kontrollü biçimde yere yerleşmesine yardımcı olabilir. Adımın orta bölümünde ayak tabanının dengeli kalmasını desteklerken kaval kemiğinin belirlenen sınırlarda öne ilerlemesine izin verebilir. Salınım aşamasında ise ayak ucunun aşağı düşmesini azaltarak yere takılma riskini düşürmeye yardımcı olabilir.

Ortezin çok sert olması hareketi gereğinden fazla sınırlayabilir. Fazla esnek veya gevşek olması ise yeterli kontrol sağlayamayabilir. Afo sertliğinin yürüme biyomekaniği ve enerji kullanımı üzerinde etkili olabileceği araştırmalarda gösterilmiştir.

Eklemli Dafo Dizi Etkiler Mi?

Eklemli dafo, ayak bileğinin hareketini değiştirdiği için dizin yürüyüş sırasındaki konumunu da etkileyebilir.

Ayak bileğinin aşırı aşağı yönlü hareketi bazı kişilerde dizin geriye doğru itilmesine neden olabilir. Bu hareketin sınırlandırılması diz hiperekstansiyonunun kontrol edilmesine yardımcı olabilir. Buna karşılık ayak bileğinin gereğinden fazla yukarı hareket etmesi, yeterli kas gücü bulunmayan kişilerde dizin fazla bükülmesine yol açabilir.

Bu nedenle yalnızca ayağa bakılarak tasarım yapılması yeterli değildir. Diz, kalça, gövde ve genel yürüyüş birlikte değerlendirilmelidir.

Eklemli Dafo Dengeyi Destekler Mi?

Eklemli dafo, ayak tabanının zeminle temasını ve ayak bileği hizasını düzenleyerek ayakta durma ve yürüme dengesini destekleyebilir.

Topuğun ortez içerisinde doğru pozisyonda tutulması, ayak tabanındaki yükün daha dengeli dağılmasına katkı sağlayabilir. Ancak denge yalnızca ayak bileğine bağlı değildir. Görme, iç kulak sistemi, kas gücü, duyu, gövde kontrolü ve dikkat gibi birçok unsur denge üzerinde etkilidir.

Bu nedenle ortez tek başına bütün denge problemlerini ortadan kaldırmaz. Fizik tedavi ve fonksiyonel egzersizlerle birlikte kullanılması gerekebilir.

Eklemli Dafo Nasıl Yapılır?

Eklemli dafo, çocuğun ayağı ve alt bacağı üzerinden alınan kişiye özel ölçü alınarak hazırlanır.

Genel üretim süreci şu aşamalardan oluşur:

• Kullanıcının fiziksel değerlendirmesi yapılır.
• Ayak bileği hareket açıklığı ölçülür.
• Kas gücü ve kas tonusu incelenir.
• Diz ve kalça kontrolü değerlendirilir.
• Yürüyüş gözlemlenir.
• Ayak ve alt bacaktan ölçü alınır.
• Ayak uygun pozisyonda modellenir.
• Plastik gövde kişiye özel şekillendirilir.
• Mekanik eklemler ayak bileği eksenine yerleştirilir.
• İç pedler ve sabitleme bantları eklenir.
• İlk prova gerçekleştirilir.
• Ayakkabı içindeki uyum kontrol edilir.
• Yürüyüş denemesi yapılır.
• Gerekli düzeltmeler tamamlanır.
• Kullanım ve bakım eğitimi verilir.

Eklemli dafo ölçüsü alınırken ayak uzunluğu, ayak genişliği, topuk pozisyonu, alt bacak çevresi ve ayak bileği hareket açıklığı değerlendirilir. Diz kontrolü, kas gücü ve yürüyüş biçimi de incelenir. Mekanik eklem, kişinin anatomik ayak bileği eksenine uygun biçimde yerleştirilmelidir.

Eklemli Dafo Nasıl Takılır?

Eklemli dafo, çocuğun ayağı ve topuğu ortezin tabanına tamamen yerleşecek şekilde takılmalıdır.

Takma aşamaları şöyledir:

• Ciltte kızarıklık veya yara olup olmadığı kontrol edilir.
• Çorapta kırışıklık bulunmadığından emin olunur.
• Bütün bantlar açılır.
• Ayak, ortezin içerisine yerleştirilir.
• Topuk mümkün olduğunca geriye ve aşağıya oturtulur.
• Ayak bileği bandı sabitlenir.
• Baldır ve ön ayak bantları kapatılır.
• Bantların fazla sıkı olmadığı kontrol edilir.
• Ortez uygun ayakkabının içerisine yerleştirilir.
• Kişi yürütülerek topuk ve ayak pozisyonu gözlemlenir.

Topuğun ortezin tabanına tam oturmaması basınç noktalarına ve kontrol kaybına neden olabilir. Çocuklar için hazırlanan afo kullanım rehberlerinde ayağın ve topuğun doğru biçimde yerleştirilmesi, bantların güvenli fakat aşırı sıkı olmayacak şekilde bağlanması önerilmektedir.

Eklemli Dafo İçin Nasıl Ayakkabı Seçilmelidir?

Eklemli dafo, ayakkabının içinde güvenli ve sıkışmadan durabileceği yeterli hacme ihtiyaç duyar.

Ayakkabıda bulunması gereken özellikler şunlardır:

• Geniş açılan bağcıklı veya cırt cırtlı yapı
• Çıkarılabilir iç taban
• Geniş ve derin iç hacim
• Sert ve dengeli dış taban
• Ortezle birlikte ayağı sıkıştırmayan genişlik
• Topuğu kavrayan arka bölüm
• Mekanik ekleme baskı yapmayan yan yüzey
• Parmakların rahat kalacağı burun alanı
• Sağ ve sol ayakta yükseklik farkı oluşturmayan taban

Ayakkabının gereğinden fazla büyük alınması ayağın ayakkabı içerisinde hareket etmesine neden olabilir. Yalnızca uzunluğu büyütmek yerine geniş ve derin kalıplı bir ayakkabı tercih edilmelidir.

Eklemli Dafo Günde Kaç Saat Kullanılır?

Eklemli dafo, hekim ve ortez-protez uygulayıcısının belirlediği kullanım programına göre takılmalıdır.

İlk günlerde cildin ve kişinin yeni sisteme alışması için kullanım süresi kademeli olarak artırılabilir. Örneğin kısa süreli kullanımın ardından cilt kontrol edilir ve belirgin sorun bulunmuyorsa süre uzatılır.

Her kişi için sabit bir saat vermek doğru değildir. Kullanım süresi çocuğun yaşı, cilt hassasiyeti, hareket seviyesi, tedavi hedefi ve günlük programına göre değişebilir.

Eklemli Dafo Ciltte İz Yapar Mı?

Eklemli dafo, ayağı ve alt bacağı kontrollü biçimde çevrelediği için çıkarıldıktan sonra kısa süreli hafif pembe izler bırakabilir.

İzlerin yaklaşık 20–30 dakika içerisinde azalması beklenir. Uzun süre geçmeyen yoğun kızarıklık, su toplaması, yara, morarma veya ağrı normal kabul edilmemelidir.

Cilt sorunlarının olası nedenleri şunlardır:

• Topuğun tam oturmaması
• Bantların aşırı sıkılması
• Çorabın kırışması
• Ortezin küçük gelmesi
• Çocuğun büyümesi
• Mekanik eklemin yanlış hizalanması
• Plastik kenarların baskı oluşturması
• Terleme ve nem
• Ayakkabının ortezi sıkıştırması
• Ortezin hasar görmesi

Bu belirtilerde kullanım zorlanmamalı ve uygulama merkeziyle iletişime geçilmelidir.

Eklemli Dafo’nun Avantajları Nelerdir?

Eklemli dafo, doğru kullanıcıda hareket ve stabilite arasında denge sağlayabilen bir tasarımdır.

Başlıca avantajları şunlardır:

• Ayak bileğini tamamen kilitlememesi
• Kontrollü hareket sağlaması
• Doğal adım geçişini destekleyebilmesi
• Ayak ve topuk hizasını koruması
• Parmak ucunda yürümeyi sınırlandırabilmesi
• Ayak ucunun yere takılmasını azaltabilmesi
• Diz hareketlerini olumlu yönde etkileyebilmesi
• Ayakta durma dengesini destekleyebilmesi
• Kişiye özel üretilebilmesi
• Hareket sınırlarının ihtiyaca göre belirlenebilmesi
• Büyüme sürecindeki çocuklarda düzenli kontrol edilebilmesi
• Fizik tedavi hedefleriyle birlikte planlanabilmesi

Eklemli Dafo Temizliği Nasıl Yapılır?

Eklemli dafo, plastik gövde ve bantlarda ter, toz ve kir birikmesini önlemek amacıyla düzenli biçimde temizlenmelidir.

Temizlik sırasında:

• Nemli ve yumuşak bir bez kullanılmalıdır.
• Ilık su tercih edilmelidir.
• Hafif sabun kullanılabilir.
• Çamaşır suyu ve güçlü kimyasallardan kaçınılmalıdır.
• Mekanik eklemler su içinde bekletilmemelidir.
• Kurutma makinesi kullanılmamalıdır.
• Kalorifer üzerinde kurutulmamalıdır.
• Bantların tamamen kuruması beklenmelidir.
• Eklem aralarında kum ve yabancı madde bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir.
• Üretici önerisi olmadan yağ veya sprey uygulanmamalıdır.

Mekanik parçalar gevşerse kullanıcı tarafından vida değişikliği yapılmamalıdır. Ortez teknik kontrolden geçirilmelidir.

Eklemli Dafo Ne Zaman Yenilenmelidir?

Eklemli dafo, çocuğun büyümesi, ayak yapısının değişmesi veya ortezin kontrol özelliğini kaybetmesi durumunda yenilenebilir.

Yenileme ihtiyacını gösteren belirtiler şunlardır:

• Parmakların taban bölümünün dışına taşması
• Baldır bölümünün dar gelmesi
• Topuğun tam oturmaması
• Bantların yetişmemesi
• Kalıcı cilt kızarıklıkları
• Plastik gövdede çatlak oluşması
• Mekanik eklemde gevşeme
• Eklem hareketinin kilitlenmesi
• Yürüyüş biçiminin değişmesi
• Ortezin sık sık ayaktan çıkması
• Çocuğun ağrı bildirmesi

Çocuklarda büyüme hızlı olduğu için ortez dışarıdan sağlam görünse bile ölçü uyumu bozulabilir. Düzenli kontrol ihmal edilmemelidir.

Eklemli Dafo Hizmeti Alırken Nelere Dikkat Edilmelidir?

Eklemli dafo, hazır bir ürün seçimi gibi değerlendirilmemeli; ayrıntılı muayene, ölçü, prova ve yürüme kontrolünden oluşan kişiye özel bir hizmet olarak ele alınmalıdır.

Hizmet alınacak merkezde şu aşamaların bulunması önemlidir:

• Kişinin ayak ve ayak bileği değerlendirmesi
• Diz ve kalça kontrolünün incelenmesi
• Eklem hareket açıklığının ölçülmesi
• Kas gücü ve kas tonusunun değerlendirilmesi
• Yürüme biçiminin gözlemlenmesi
• Kişiye özel ölçü veya dijital tarama
• Doğru mekanik eklem seçimi
• Deneme ve prova süreci
• Uygun ayakkabı yönlendirmesi
• Aileye takma ve çıkarma eğitimi
• Cilt kontrolünün anlatılması
• Teslim sonrası uyum kontrolü
• Bakım ve onarım desteği
• Kişinin büyümesine göre takip planı

Yalnızca ürünün hafif veya hareketli olması yeterli değildir. Mekanik eklemin doğru seviyede yerleştirilmesi, hareket sınırının doğru seçilmesi ve plastik gövdenin çocuğun yürüyüş ihtiyacına uygun hazırlanması gerekir.